Arddangosfeydd

Batiau Glud a Phapur Sidan

Cerameg wedi’i argraffu o Gasgliad Cerameg y Brifysgol Paul Scott, Bouke de Vries, Lowri Davies, Vicky Shaw, Eric Ravilious, Sun Ae Kim, Stephen Dixon ac eraill

Medi 07- Rhagfyr 08 2019

Defnyddiwyd argraffu fel ffordd i drosglwyddo dyluniadau ar grochenwaith mewn cymdeithasau Minoaidd a Mycenaeaidd gyda sbwng naturiol yn creu siapiau ac effeithiau brith ar glai gwlyb. Defnyddid clai, pren a deunyddiau naturiol eraill hefyd i argraffu a gosod dyluniadau addurniadol ar yr arwyneb clai.

Datblygodd argraffu trosluniau ar arwynebau ceramig yn unol â thechnegau diwydiannol ar gyfer argraffu ar bapur. Yn y 18fed ganrif dechreuwyd defnyddio engrafiadau ac ysgythriadau ar blatiau copr i wneud trosluniau ar gerameg. Gosodwyd olew had llin ar linellau’r plât oedd wedi’i engrafu, yna sychwyd arwyneb y plât a phwyswyd dalen glud gelatin, o’r enw ‘bat’ i mewn i’r llinellau oedd ag olew ynddyn nhw. Defnyddid y ‘Bat’ gelatin i drosglwyddo’r ddelwedd i’r arwyneb cerameg oedd eisoes wedi’i danio a’i wydro. Byddai lliw cerameg powdr yn cael ei ysgeintio drosto, a fyddai’n gludo at y ddelwedd oedd wedi’i throsglwyddo yn unig, ac yna byddai’n cael ei danio eto.

Yn ddiweddarach, mireiniwyd y broses drwy ddefnyddio trosluniau papur a datblygwyd inciau cerameg, yn enwedig glas cobalt. Ffynnodd tsieni glas a gwyn yn y 19eg ganrif a chynhyrchwyd dyluniadau oedd yn dynwared peintiadau’r Hen Feistri neu gerameg Tsieineaidd gan lawer o grochendai, yn enwedig yn Stoke-on-Trent. Arweiniodd hyn at ‘Chinamania’ ar gyfer llestri o’r fath yn y 19eg ganrif, a ddisgrifiwyd gan y Fonesig Charlotte Guest, oedd yn gasglwr nodedig, fel ‘ysfa chwerthinllyd’.

Yn yr arddangosfa hon mae’r artistiaid Paul Scott a Philip Eglin yn trin dyluniadau a delweddau tsieni glas a gwyn o’r 18fed a’r 19eg ganrif ac yn defnyddio gorffennol diwydiannol cerameg Prydeinig (llestri ffatri Spode yn benodol) fel nodwedd yn eu gwaith.

Datblygodd argraffu aml-liw yn y DU yn ystod y 1840au; argraffwyd darluniau gan gynnwys cartwnau gwleidyddol dychanol ar jygiau, cwpanau a phlatiau. Byddai llestri cofrodd yn cael eu masgynhyrchu hefyd i’w gwerthu mewn trefi glan môr a chyrchfannau twristaidd poblogaidd Oes Fictoria.

Mae Lowri Davies yn cynnwys cyfeiriadau hoffus at ddelweddau Cymreig a ddefnyddid ar lestri cofrodd yn ogystal â’r llestri a osodid ar ddreseri Cymreig. Mae’n trosglwyddo ei darluniau i lestri bwrdd cast slip yn defnyddio decals. Mae Maria Gezler yn defnyddio technegau sgrinbrintio i drosglwyddo lluniadau ei phlentyn i borslen plyg.

Byddai ffatrïoedd fel Wedgwood yn comisiynu artistiaid fel Eric Ravilious i greu dyluniadau. Bu Ravilious yn gweithio i’r cwmni o 1936 tan 1940 a chreodd lestri coffa yn ogystal â setiau te gan gynnwys Afternoon Tea (1937), Travel (1938) a Garden Implements (1939). Yn ddiweddarach yn yr ugeinfed ganrif bu Glenys Barton a Vicky Shaw hefyd yn gweithio i Wedgwood yn defnyddio ffoto-lithograffeg a dyluniadau sgrin-brintio.

Erbyn diwedd y 19eg ganrif, roedd yn bosibl atgynhyrchu ffotograffau ar arwynebau ceramig yn defnyddio lithograffeg ac roedd hyn yn arbennig o boblogaidd ar gyfer ail-greu portreadau ar blaciau cerameg ar gyfer cerrig bedd. Daeth argraffu gyda decals ffotograffig yn boblogaidd mewn gweithiau cerameg cyfoes yn y 1960au a’r 1970au pan ddechreuodd ceramigwyr eu defnyddio fel dyluniadau troswydro. Mae Helga Gamboa, Stephen Dixon a Conrad Atkinson yn defnyddio ffotograffau a gyhoeddwyd mewn papurau newydd yn eu gwaith i wneud sylwadau gwleidyddol.

Mae ceramigwyr heddiw yn parhau i archwilio’r berthynas gyda cherameg ac argraffu gan gofleidio posibiliadau argraffu digidol. Mae Jonathan Keep yn defnyddio argraffydd 3-D i greu ffurfiau cerfluniol na fyddai’r llaw ddynol yn gallu eu creu. Mae Ingrid Murphy yn cydweithio gydag eraill ar dechnolegau gwneuthuriad digidol i greu gweithiau cerameg rhyngweithiol. Does dim amheuaeth y bydd technolegau newydd yn parhau i ddylanwadu ar ddulliau argraffu ar glai yn y dyfodol, ond am y tro o leiaf, cânt eu cyfuno â sgiliau cynhyrchu traddodiadol.

 

Dewislen
×
Menu